Przejdź do treści głównej
kosciuszko.world
O projekcie Opowieść Repozytorium Atlas Edukacja
PL · EN · FR
Informacje prawne

Polityka prywatności, cookies, dostępność

Co robimy z Twoimi danymi i czego nie robimy. Zwięźle, bez prawniczego żargonu, zgodnie z RODO. Misja Kościuszko 2026.

Wersja: 1.1 · Obowiązuje od: 3 września 2026
Spis treści
  • 1 · Prywatność (RODO)
  • 2 · Cookies
  • 3 · Prawa autorskie
  • 4 · Dostępność (WCAG)
  • 5 · Kontakt

§ 1 Polityka prywatności

W skrócie: portal kosciuszko.world śledzi użytkowników w minimalnym stopniu. Nie sprzedajemy danych nigdy nikomu. Ciasteczko — tylko jedno, techniczne; anonimowe statystyki (bez ciasteczek) — wyłącznie po Twojej zgodzie. Możesz odmówić wszystkich opcjonalnych — strona dalej działa.

Administrator danych

Administratorem Twoich danych osobowych jest Fundacja Wirtualizacji Narodowego Dziedzictwa Kulturowego, z siedzibą przy ul. Krótkiej 4, 66-400 Gorzów Wielkopolski, wpisana do KRS pod numerem 0000659313, NIP 5993194206, REGON 366372778. Status Organizacji Pożytku Publicznego (OPP).

Kontakt w sprawach prywatności: bialobrzycki.piotr@gmail.com

Jakie dane zbieramy

Zbieramy tylko niezbędne dane do działania portalu i wykonania Twoich próśb:

  • Formularz kontaktowy / mecenat: imię, e-mail, opcjonalnie organizacja, treść wiadomości — żeby móc odpowiedzieć
  • Zgoda na cookies i statystyki: Twoja decyzja z banera cookies, zapisywana w localStorage przeglądarki (kosciuszko_cookie_consent) — żeby nie pytać przy każdej wizycie
  • Muzyka w tle (Concord Hymn oraz album Dzieci Bohaterom): zgoda na odtwarzanie, pozycja odtwarzania i ukrycie paska odtwarzacza — zapisywane w localStorage, żeby nie pytać przy każdej wizycie
  • Ustawienia panelu dostępności (WCAG): rozmiar tekstu, tryb skupienia i pozostałe przełączniki — zapisywane w localStorage
  • Ostatnio wyświetlona rolka intro: zapisywana w sessionStorage — tylko do zamknięcia karty przeglądarki
  • Fakt obejrzenia intro: jedno ciasteczko techniczne kw_intro — żeby nie wyświetlać intro przy każdym wejściu
  • Dane techniczne: adres IP, typ przeglądarki, czas wizyty — anonimowe, do statystyk i ochrony przed botami

Czego NIE zbieramy

  • Nie używamy reklam — żadnych Google Ads, Facebook Pixel, Hotjar, Microsoft Clarity
  • Nie sprzedajemy danych — nigdy, nikomu
  • Nie profilujemy między wizytami
  • Nie zbieramy danych biometrycznych ani lokalizacji GPS

Jak długo przechowujemy

  • Dane z formularza kontaktowego: 6 miesięcy od ostatniej korespondencji
  • Lista mecenasów / darczyńców: 5 lat (wymogi księgowo-podatkowe)
  • Logi serwera: 30 dni
  • localStorage przeglądarki: dopóki sam nie wyczyścisz danych witryny w przeglądarce
  • sessionStorage przeglądarki: do zamknięcia karty
  • Ciasteczko kw_intro: 30 dni

Komu udostępniamy

Wyłącznie podmiotom niezbędnym do działania strony, na podstawie umów powierzenia danych zgodnych z RODO:

  • Hostingodawca (Hostido / Netlify) — przechowywanie strony w UE
  • Repozytorium zasobów wirtualnedziedzictwo.pl — gigapiksele KRpano i Cantaloupe IIIF (tylko streaming, bez przekazywania plików)
  • Formspree — przetwarzanie formularzy kontaktowych (UE/USA, umowa SCC)
  • Plausible Analytics — anonimowe statystyki, serwery w UE, bez ciasteczek; skrypt ładuje się wyłącznie po Twojej zgodzie na statystyki w banerze cookies

Żaden z tych podmiotów nie ma prawa wykorzystać Twoich danych do innych celów niż uzgodnione.

Partnerzy instytucjonalni Misji Kościuszko 2026

W ramach projektu kosciuszko.world fundacja współpracuje z partnerami zagranicznymi, w tym:

  • United States Military Academy at West Point (USMA) — Legal Review 27 maja 2025, formalna zgoda na digitalizację 3D fortyfikacji
  • The Kosciuszko Foundation — Nowy Jork (siedziba archiwum obrazu Singletona „Paweł I uwalnia Kościuszkę”)
  • Kosciuszko-Museum Solothurn — Szwajcaria (dom Zeltnerów, Gurzelngasse 12)
  • Institut Bibliothèque Polonaise de Paris (IBPP) — emigracyjne archiwum polskie

Współpraca z partnerami nie obejmuje transferu danych osobowych użytkowników portalu.

Twoje prawa (RODO art. 15–22)

Masz prawo do:

  • dostępu — otrzymać kopię swoich danych
  • sprostowania — poprawić błędy
  • usunięcia („prawo do bycia zapomnianym”)
  • ograniczenia przetwarzania
  • przenoszenia danych — eksport w formacie czytelnym
  • sprzeciwu wobec przetwarzania
  • cofnięcia zgody w dowolnej chwili
  • skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych — uodo.gov.pl

Wszystkie prawa realizujemy w terminie do 30 dni od otrzymania żądania na bialobrzycki.piotr@gmail.com.

Bezpieczeństwo

Strona używa szyfrowanego połączenia HTTPS. Dane na serwerach przechowywane są wyłącznie w UE z dostępem ograniczonym do administratorów fundacji. W przypadku naruszenia bezpieczeństwa danych poinformujemy UODO w ciągu 72 godzin oraz, bez zbędnej zwłoki, osoby, których dane naruszenie dotyczy.

§ 2 Polityka cookies

Portal kosciuszko.world używa wyłącznie jednego ciasteczka technicznego; opcjonalne statystyki działają bez ciasteczek:

TypCelCzas życiaDomyślnie
Niezbędne (techniczne) Jedno ciasteczko kw_intro — zapamiętanie, że intro portalu zostało już obejrzane 30 dni Włączone — niezbędne do działania portalu
Analityczne (opcjonalne) Anonimowe statystyki odwiedzin (Plausible Analytics, serwery w UE) — bez ciasteczek, bez śledzenia indywidualnych użytkowników; skrypt ładuje się wyłącznie po Twojej zgodzie Brak ciasteczek Wyłączone — pytamy o zgodę przed włączeniem

Co stosujemy zamiast cookies

Stan portalu zapisujemy w localStorage przeglądarki: zgodę na cookies i statystyki (kosciuszko_cookie_consent), wybór i stan muzyki w tle (zgoda, pozycja odtwarzania, ukrycie paska) oraz ustawienia panelu dostępności (rozmiar tekstu, tryb skupienia itd.); w sessionStorage — ostatnio wyświetloną rolkę intro, tylko do zamknięcia karty. To mechanizm znacznie bezpieczniejszy niż klasyczne cookies, działający wyłącznie po stronie Twojego urządzenia, niewidoczny dla naszych serwerów.

Czego NIE używamy

  • Cookies third-party — żadnych sieci reklamowych (Google Ads, Facebook Pixel, DoubleClick, AdSense)
  • Cookies śledzące zachowania — żaden Hotjar, Microsoft Clarity, Mouseflow
  • Fingerprinting — nie identyfikujemy Twojej przeglądarki ani urządzenia

Jak zarządzać cookies

Każdą zgodę możesz wycofać w dowolnej chwili przez:

  • Kliknięcie ikony „🍪 Cookies” w stopce strony (jeśli widoczna)
  • Wyczyszczenie cookies bezpośrednio w przeglądarce (Chrome → Ustawienia → Prywatność i bezpieczeństwo → Pliki cookie)
  • Wysłanie żądania na bialobrzycki.piotr@gmail.com

§ 3 Prawa autorskie i licencja

Open Heritage · Zero Commerce. Fundacja nie sprzedaje licencji ani nie przekazuje plików w żadnej formie — cyfrowy zasób nigdy nie opuszcza infrastruktury fundacji. Dostęp do treści odbywa się wyłącznie przez streaming w przeglądarce widza. Model finansowania: granty publiczne (Kancelaria Senatu RP — program Senat-Polonia 2026, umowa nr 52.2026.BP, 150 000 zł) i mecenat obywatelski.

Licencja treści

Wszystkie reprodukcje cyfrowe ikonografii Tadeusza Kościuszki, fotografie miejsc pamięci (West Point, Solothurn, Mereczowszczyzna, Berville), materiały tekstowe oraz model 3D fortyfikacji West Point udostępniane na portalu kosciuszko.world są chronione licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC-BY-NC 4.0).

Możesz wykorzystywać te materiały w celach edukacyjnych i naukowych, pod warunkiem podania atrybucji. Wykorzystanie komercyjne wymaga osobnej zgody — fundacja nie sprzedaje licencji w ramach polityki misyjnej.

Wymagana atrybucja

© Fundacja Wirtualizacji Narodowego Dziedzictwa Kulturowego (KRS 0000659313). Cyfryzacja wykonana z dotacji celowej Kancelarii Senatu RP w ramach programu „Senat-Polonia 2026”. Misja Kościuszko 2026 — 250. rocznica przybycia Kościuszki do Ameryki, 280. rocznica urodzin Naczelnika. Partnerzy: USMA West Point, The Kosciuszko Foundation New York, Kosciuszko-Museum Solothurn, IBPP Paryż. Licencja CC BY-NC 4.0.

Prawa fizyczne — pamiątki historyczne

  • Właściciel cyfrowy reprodukcji i opracowań: Fundacja Wirtualizacji Narodowego Dziedzictwa Kulturowego
  • West Point — fortyfikacje, pamiątki, łańcuch West Point: United States Military Academy at West Point (USMA), Departament Obrony USA. Digitalizacja na podstawie zgody formalnej (USMA Legal Review, 27 maja 2025)
  • Solothurn — dom Zeltnerów, meble, maska pośmiertna: Kosciuszko-Museum Solothurn / Stowarzyszenie Polonii Szwajcarskiej
  • Obraz „Paweł I uwalnia Kościuszkę” (Henry Singleton, 1797): The Kosciuszko Foundation, Nowy Jork — Gallery of Polish Masters (dar Krystyny Piórkowskiej)
  • Ikonografia historyczna: Library of Congress (Waszyngton), British Museum (Londyn), Biblioteka Narodowa Polona (Warszawa), Muzeum Narodowe w Krakowie, Stanford Libraries, BNF Gallica (Paryż) — wszystkie reprodukcje cyfrowe użyte w portalu pochodzą ze zbiorów objętych domeną publiczną lub udostępnione na licencjach kompatybilnych
  • Autorzy ikonografii: Tadeusz Kościuszko (1746–1817) i jego epoka — domena publiczna od XIX wieku

Pięciowarstwowa tarcza zabezpieczeń

Architektura zasobu cyfrowego oparta jest na zasadzie głębokiej obrony (defense in depth). Każda warstwa działa niezależnie:

  • Warstwa 1 — IIIF Image API 3.0: obrazy serwowane w kafelkach przez serwer Cantaloupe
  • Warstwa 2 — Steganografia: niewidzialny znak wodny w wartościach pikseli, unikalny per sesja użytkownika
  • Warstwa 3 — Mini-watermark: dyskretny znak fundacji w prawym dolnym rogu kafelków HD
  • Warstwa 4 — Hotlink protection: biała lista referrerów (wirtualnedziedzictwo.pl, polona.pl, europeana.eu, wikipedia.org, artsandculture.google.com, westpoint.edu, kosciuszko-solothurn.ch)
  • Warstwa 5 — Audyt streamingu: każdy dostęp logowany, retencja zgodna z wymogami sprawozdawczości grantowej Kancelarii Senatu RP

Egzekucja praw odbywa się przez agencję Pixsy w modelu rozliczenia od skuteczności — zawiadomienie DMCA i negocjacje ugodowe wobec nieautoryzowanych reprodukcji.

Prawa utworów muzycznych portalu

Status prawny: Wszelkie prawa zastrzeżone (All Rights Reserved). Utwory muzyczne odtwarzane w portalu kosciuszko.world oraz na albumie „Dzieci Bohaterom” nie podlegają licencji Creative Commons obowiązującej dla reprodukcji historycznych — ze względu na odrębne autorstwo i odrębny status prawny.

Repertuar objęty ochroną

  • Intro Concord Hymn („Strzał słyszany na cały świat”) — utwór otwierający portal, mini-player dolny pasek, trzy wersje językowe (PL/EN/FR)
  • Album „Dzieci Bohaterom” — 10 pieśni: Dwa nagie miecze (Grunwald 1410), Hetmański most (Orsza 1514), Dwadzieścia minut chwały (Kircholm 1605), Klucz do wielkiej bramy (Kłuszyn 1610), Chocimska twierdza (Chocim 1673), Sobieski na Kahlenbergu (Wiedeń 1683), Błysk chłopskich kos (Racławice 1794), Szarża w chmurach (Somosierra 1808), Grobla falencka (Raszyn 1809), Radzymin w ogniu (Bitwa Warszawska 1920)

Atrybucja autorska — uczciwa formuła

Utwory powstały z udziałem narzędzia AI pod kierunkiem twórczym autora. Niniejsza tabela rozdziela elementy chronione prawnoautorsko od warstwy AI-generowanej:

Element twórczy Autorstwo Status prawny
Słowa — wersja polskaPiotr BiałobrzyckiWyłączne autorstwo · chronione
Adaptacja słów — wersja angielskaPiotr BiałobrzyckiWyłączne autorstwo · chronione
Adaptacja słów — wersja francuskaPiotr BiałobrzyckiWyłączne autorstwo · chronione
Koncepcja, aranżacja, kierunek twórczyPiotr BiałobrzyckiWyłączne autorstwo · chronione
Warstwa muzyczna (melodia, generacja dźwięku)AI pod kierunkiem twórczym P. BiałobrzyckiegoWkład twórczy człowieka — reżyseria i wybór

Podstawa prawna

Słowa w trzech wersjach językowych oraz aranżacja stanowią utwór w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 1994 nr 24 poz. 83) — tj. przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci. Chronione są jako utwór literacki i opracowanie twórcze (art. 2 ust. 1).

Warstwa muzyczna (melodia, generacja dźwięku) wytworzona została z udziałem narzędzia AI na podstawie tekstu i kierunku twórczego autora. Zgodnie z aktualnym stanem prawnym, sam dźwięk AI-generowany nie korzysta z ochrony prawnoautorskiej; twórczy wkład człowieka w postaci wyboru, reżyserii oraz aranżacji może podlegać ochronie jako wkład redakcyjno-koncepcyjny.

Cyfrowe stemple czasu — Bitcoin-anchored

Każda wersja językowa pliku audio została zabezpieczona kryptograficznym stemplem czasu w protokole OpenTimestamps i zakotwiczona w blockchainie Bitcoina przez trzy niezależne kalendarze (opentimestamps.org, eternitywall.com, catallaxy.com). System składa się z trzech warstw historycznych:

  • V1 (oryginalny audio): pliki bez metadanych, w stanie pierwotnym — dowodzi istnienia utworu o tej godzinie
  • V2 (pierwsza wersja z ID3): wycofana z obiegu, zachowana w archiwum dla pełnej ścieżki audytu
  • V3 (BIEŻĄCA — uczciwa atrybucja AI): referencja prawna; pliki z 37 ramkami ID3v2.4 zawierającymi pełną deklarację autorstwa, copyright, KRS, link do stempla

Pełny manifest sum kontrolnych SHA-256 oraz pliki dowodowe .ots zostaną opublikowane w katalogu /audio/proofs/ wraz z dokumentacją — do czasu publikacji dostępne na życzenie pod adresem biuro@wirtualnedziedzictwo.pl.

Walidacja niezależna: każdy biegły lub sąd może potwierdzić istnienie utworu w danej chwili poleceniem ots verify Radzymin-w-ogniu-Bitwa-Warszawska.mp3 Radzymin-w-ogniu-Bitwa-Warszawska.mp3.ots (klient OpenTimestamps). Po zakotwiczeniu w bloku Bitcoina (typowo 1–6 godzin po stemplowaniu) stempel staje się niemożliwy do podrobienia bez przejęcia ponad 50% globalnej mocy obliczeniowej sieci Bitcoin.

Wartość dowodowa stempli

Cyfrowe stemple czasu mają moc dowodową na podstawie:

  • Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 (eIDAS) — art. 41 stanowi, że kwalifikowanemu elektronicznemu znacznikowi czasu nie można odmówić skutku prawnego ani dopuszczalności jako dowodu w postępowaniu sądowym wyłącznie z tego powodu, że ma postać elektroniczną. Rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich UE.
  • Polskiego Kodeksu postępowania cywilnego — art. 308 dopuszcza dowody elektroniczne (zapis dźwięku, obrazu, danych — w tym hashów i stempli czasu).

Pakiet depozytowy do notariusza

Niezależnie od cyfrowych stempli czasu, autor dysponuje protokolarnym depozytem notarialnym (art. 79 pkt 5 i art. 106 Prawa o notariacie) zawierającego nośniki cyfrowe oraz pełen pakiet techniczno-prawny — co stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 § 1 k.p.c.

Co wolno (dozwolony użytek)

  • słuchać utworów odtwarzanych na portalu kosciuszko.world — bez ograniczeń, bez logowania, bez paywalla
  • linkować do strony, także linkami głębokimi do odtwarzacza — z atrybucją autora
  • cytować fragmenty słów w celach krytyki, recenzji, nauczania i badań naukowych — w zakresie dozwolonego użytku osobistego (art. 23) lub publicznego (art. 25, 27, 29 ustawy o prawie autorskim)

Co wymaga pisemnej zgody autora

  • kopiowanie, pobieranie, utrwalanie plików audio na nośniku
  • publiczne odtwarzanie, nadawanie, retransmisja, streaming
  • publikacja słów w całości lub w opracowaniu, w jakimkolwiek medium
  • tłumaczenie na inne języki, modyfikacja, opracowanie aranżacyjne
  • wykorzystanie utworu w innych dziełach, kompilacjach, ścieżkach dźwiękowych, soundtrackach
  • wykorzystanie komercyjne w jakiejkolwiek formie

Kontakt w sprawie licencji

Wnioski o udzielenie licencji prosimy kierować na adres: bialobrzycki.piotr@gmail.com. Każdy wniosek rozpatrywany indywidualnie. Autor zachowuje prawo do nieudzielenia licencji bez podania przyczyny.

Egzekucja praw w razie naruszenia

W przypadku stwierdzenia naruszenia praw autorskich do słów lub aranżacji, egzekucja obejmuje:

  • notice DMCA wobec hostingów (USA, UE)
  • wezwanie do zaniechania naruszenia (cease and desist)
  • roszczenia z art. 78–79 ustawy o prawie autorskim: zaniechanie, usunięcie skutków, odszkodowanie (do dwukrotności należnego wynagrodzenia, a w przypadku zawinienia — do trzykrotności), opublikowanie wyroku, wpłata na cele społeczne
  • w razie potrzeby — droga postępowania karnego z art. 115–123 ustawy (od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności w przypadku przywłaszczenia autorstwa lub bezprawnego rozpowszechniania utworu)
Stempel czasu jako pierwszy dowód. Pliki .ots zostaną opublikowane w katalogu /audio/proofs/ — będą publiczne, niezmienialne i weryfikowalne niezależnie. Wraz z metadanymi ID3v2.4 wbitymi w pliki MP3 oraz strukturyzowanymi danymi schema.org/MusicRecording w nagłówku każdej strony — stanowią żelazną oś czasu autorstwa, gotową do przedstawienia w postępowaniu sądowym.

§ 4 Deklaracja dostępności

Portal kosciuszko.world jest projektowany zgodnie ze standardem WCAG 2.2 AA (obecnie: częściowo zgodny z WCAG 2.2 AA) i dążymy do poziomu AAA. Każdy rozdział biografii Naczelnika ma być dostępny w równym stopniu dla doktoranta z Princeton i licealisty z Pułtuska — niezależnie od jego sprawności wzrokowej, słuchowej, ruchowej, poznawczej.

Status zgodności

Stan na 3 września 2026: portal jest częściowo zgodny z WCAG 2.2 AA. Ostatni audyt wewnętrzny (axe-core, WCAG 2.2 AA): 3 września 2026; audyt zewnętrzny planowany po premierze. Wybrane elementy wymagają jeszcze dopracowania.

Co już działa

  • Pełna nawigacja klawiaturą — Tab, Shift+Tab, Enter, Escape (zamknięcie modali, biogramów Jefferson/Kościuszko)
  • Tryb wysokiego kontrastu — przełącznik w panelu dostępności (Alt+A)
  • Powiększanie tekstu do 200% bez utraty czytelności
  • Tryb dla osób z dysleksją — alternatywne ustawienia typografii
  • Skip-links — pomijanie nawigacji do treści głównej
  • Etykiety ARIA dla wszystkich elementów interaktywnych (karuzela ciekawostek, mini-odtwarzacz, mapa Atlasu)
  • Schema.org Article + Person + Place + BreadcrumbList — semantyczna reprezentacja danych dla wyszukiwarek i czytników
  • prefers-reduced-motion — respektowanie preferencji systemowych użytkownika (karuzela ciekawostek, karuzela 3D, fade-in)
  • Trzy języki: PL / EN / FR z hreflang
  • MediaSession API — kontrola odtwarzania utworów Concord Hymn / Dzieci Bohaterom z ekranu blokady na urządzeniach mobilnych

Co jeszcze poprawimy

  • Audiodeskrypcja ikonografii (dla niewidomych) — planowana faza Inclusive Premium 2026
  • Tryb kontemplacji (sensory-friendly UI) — minimalna wizualizacja, tylko typografia Marcellus
  • Pełne napisy i transkrypcja audio Concord Hymn i 10 utworów albumu „Dzieci Bohaterom”
  • Audiodeskrypcja modelu 3D West Point (dla niewidomych — narracja głosowa fortyfikacji)

Skróty klawiaturowe

  • Tab / Shift+Tab — nawigacja między elementami
  • Enter / Spacja — aktywacja przycisku / linku
  • Escape — zamknięcie biogramu, modali
  • ← / → — przewijanie utworu Concord Hymn (po ustawieniu fokusu na pasku postępu); przeskakiwanie ciekawostek w Akcie Ia (O projekcie)
  • Home / End — przejście do początku / końca utworu
  • Alt+A — otwarcie panelu dostępności

Zgłaszanie problemów dostępności

Jeśli napotkasz problem dostępności na stronie — strona nieczytelna z czytnikiem ekranu, niska kontrastowość, brak alternatywnego tekstu, niemożność nawigacji klawiaturą — zgłoś go na bialobrzycki.piotr@gmail.com. Postaramy się usunąć w ciągu 14 dni.

§ 5 Kontakt prawny

W sprawach prawnych, RODO, naruszenia praw autorskich, zapytań mecenackich, współpracy z Misją Kościuszko 2026:

  • Fundacja Wirtualizacji Narodowego Dziedzictwa Kulturowego
  • ul. Krótka 4, 66-400 Gorzów Wielkopolski
  • KRS 0000659313 · NIP 5993194206 · REGON 366372778
  • Status: Organizacja Pożytku Publicznego (OPP)
  • Numer rachunku bankowego (PKO BP): 28 1020 1967 0000 8802 0147 0087
  • E-mail: bialobrzycki.piotr@gmail.com
  • Telefon: +48 664 966 996
  • Strona główna fundacji: wirtualnedziedzictwo.pl

Misja Kościuszko 2026 — kontakt projektowy

W sprawach związanych z startem cyfryzacji (15 września 2026), współpracy z USMA West Point, The Kosciuszko Foundation, Kosciuszko-Museum Solothurn lub IBPP Paryż — kontakt jak wyżej, w temacie wiadomości proszę podać „Misja Kościuszko 2026”.

Zmiany niniejszych zasad

Każda istotna zmiana niniejszego dokumentu (Polityka prywatności, cookies, prawa autorskie, dostępność) będzie ogłoszona na stronie z 14-dniowym wyprzedzeniem. Aktualna wersja jest oznaczona datą obowiązywania w nagłówku.

kosciuszko.world

Misja Kościuszko 2026 · Start cyfryzacji 15 września 2026 · Architekt wolności, bohater dwóch narodów

© FWNDK 2017–2026 · Dotacja Kancelarii Senatu RP · Program Senat-Polonia 2026 · 150 000 zł

KRS 0000659313 · NIP 5993194206 · OPP · 1,5% podatku
← Powrót do portalu

Pliki cookies

Strona domyślnie używa wyłącznie plików niezbędnych do działania (zapamiętanie zgody, ustawień dostępności i muzyki) — bez profilowania i bez ciasteczek śledzących. Za Twoją zgodą włączymy anonimowe statystyki odwiedzin (Plausible: bez ciasteczek, serwery w UE). Szczegóły w Polityce cookies.

Dostępność WCAG 2.2

Tekst

Kontrast i kolor

Widok

Ruch i animacje

Nawigacja klawiaturą

Czytanie na głos

Serwis jest częściowo zgodny z WCAG 2.2 AA — zob. deklarację dostępności. Ustawienia zapamiętane w przeglądarce.

Pełna deklaracja dostępności →

Kalendarium 1746–1817

Trzydzieści trzy daty, które złożyły się na życie Naczelnika. Od Polesia, przez Saratogę, Racławice i Twierdzę Pietropawłowską — aż po Solothurn.

  1. 4 (wg innych źródeł 12) lutego 1746

    Narodziny na Polesiu

    Przychodzi na świat w zubożałej szlacheckiej rodzinie w Mereczowszczyźnie (dzisiejsza Białoruś).

  2. 1755–1760

    Kolegium Pijarów

    Uczy się w szkole pijarskiej w Lubieszowie, gdzie poznaje idee oświeceniowe, starożytne wzorce cnót obywatelskich oraz dzieła wielkich wodzów antyku.

  3. 1765

    Szkoła Rycerska

    Wstępuje do nowo utworzonego przez króla Korpusu Kadetów w Warszawie. Wyróżnia się ambicją — prosi przełożonych, by budzili go o 3 nad ranem, by mógł więcej się uczyć.

  4. 1768

    Awans i praca instruktora

    Dzięki wybitnym wynikom osiąga stopień kapitana i pozostaje w Szkole Rycerskiej jako instruktor, unikając tym samym udziału w bratobójczej konfederacji barskiej.

  5. 1769–1774

    Paryskie studia fortelem

    Wyjeżdża na stypendium do Paryża. Jako cudzoziemiec nie może oficjalnie studiować na uczelniach wojskowych, więc zapisuje się na Królewską Akademię Malarstwa i Rzeźby, a potajemnie, na prywatnych korepetycjach, chłonie wiedzę inżynieryjną.

  6. 1774–1775

    Nieszczęśliwa miłość i ucieczka

    Wraca do Polski, lecz z powodu braku pieniędzy na wykupienie stanowiska nie dostaje się do armii. Zatrudnia się jako korepetytor u wojewody (od 1775 hetmana) Sosnowskiego. Zakochuje się w jego córce, Ludwice. Próba ucieczki i potajemnego ślubu kończy się fiaskiem i pobiciem Kościuszki przez ludzi Sosnowskiego. Musi uciekać z kraju.

  7. Sierpień 1776

    Amerykański start w Filadelfii

    Po krótkim pobycie we Francji przybywa do Ameryki i zgłasza się do Kongresu. Jego pierwszym zadaniem jest fortyfikacja rzeki Delaware oraz samej Filadelfii przed brytyjską flotą.

  8. Wiosna 1777

    Zlekceważone ostrzeżenia pod Ticonderogą

    Skierowany na północ, doradza ufortyfikowanie strategicznego wzgórza Sugar Loaf pod fortem Ticonderoga. Dowództwo ignoruje radę. Brytyjczycy zajmują wzgórze i Amerykanie muszą w popłochu oddać twierdzę.

  9. Październik 1777

    Triumf pod Saratogą

    Wybiera i fortyfikuje Wzgórza Bemisa. Jego genialny system szańców blokuje marsz armii brytyjskiej, prowadząc do jej kapitulacji. To punkt zwrotny wojny o niepodległość USA.

  10. 1778–1780

    Zbudowanie West Point

    Nadzoruje budowę nowoczesnej i niezdobytej twierdzy West Point nad rzeką Hudson, która skutecznie rygluje brytyjskie próby podzielenia kolonii na pół. Twierdza pozostaje niezdobyta także dlatego, że we wrześniu 1780 wykryto spisek Arnolda, który zamierzał ją sprzedać.

  11. 1780–1783

    Kampania południowa

    Na prośbę gen. Nathanaela Greene’a trafia na południe USA. Prowadzi działania inżynieryjne w wojnie podjazdowej, organizuje przeprawy przez wezbrane rzeki (Yadkin, Dan) i jako główny inżynier kieruje pracami oblężniczymi pod fortem Ninety-Six.

  12. 1783

    Generał brygady i Cyncynat

    Kongres awansuje go 13 października 1783 na generała brygady, przyznaje zaległy żołd i prawo do 500 akrów ziemi. Zostaje przyjęty do elitarnego Towarzystwa Cyncynatów jako jedyny Polak.

  13. 1784–1789

    Ciche życie w Siechnowiczach

    Wraca do Polski. Z braku perspektyw osiada w rodzinnym, zadłużonym majątku. Wyprzedzając swoje czasy, z własnej woli drastycznie zmniejsza chłopom pańszczyznę, co budzi oburzenie sąsiedniej szlachty.

  14. Październik 1789

    Powrót do munduru

    Rok po uchwale Sejmu Wielkiego o powiększeniu armii do 100 tysięcy (20 października 1788) Kościuszko w końcu dostaje upragniony przydział: 12 października 1789 otrzymuje patent generała majora wojsk koronnych.

  15. 18 czerwca 1792

    Zieleńce i Virtuti Militari

    Pierwsze zwycięstwo wojny 1792 w obronie Konstytucji 3 Maja, odniesione przez dywizję księcia Józefa (Kościuszko dowodzi wówczas strażą tylną). Na jego pamiątkę zostaje ustanowiony order Virtuti Militari — Kościuszko znajduje się wśród pierwszych odznaczonych.

  16. 18 lipca 1792

    Bitwa pod Dubienką

    Podczas wojny w obronie Konstytucji 3 Maja, dowodząc pięcioma tysiącami żołnierzy, dzięki genialnemu oparciu pozycji o rzekę i bagna odpiera ataki 25-tysięcznego korpusu rosyjskiego. Zyskuje europejską sławę.

  17. Sierpień 1792

    Dymisja i honorowe obywatelstwo Francji

    Gdy król dołącza do Targowicy, Kościuszko na znak protestu podaje się do dymisji (30 sierpnia). Rewolucyjna Francja nadaje mu tytuł Obywatela Francji za zasługi w walce o wolność. Jesienią opuszcza Warszawę i osiada w Lipsku, ośrodku emigracji.

  18. Początek 1793

    Tajna misja w Paryżu

    Jako wysłannik emigracji polskiej jedzie do Paryża, by prosić żyrondystów o wsparcie dla planowanego powstania w Polsce. Misja kończy się niepowodzeniem.

  19. 24 marca 1794

    Przysięga na Rynku Głównym w Krakowie

    Składa narodowi przysięgę. Formalnie rozpoczyna się Insurekcja Kościuszkowska.

  20. 4 kwietnia 1794

    Wiktoria Racławicka

    Błyskotliwe zwycięstwo, w którym kluczowy jest brawurowy atak uzbrojonych w kosy chłopów na rosyjską artylerię. Mit kosyniera staje się symbolem powstania.

  21. 7 maja 1794

    Uniwersał Połaniecki

    Akt prawny znoszący poddaństwo osobiste i gwarantujący chłopom nieusuwalność z ziemi. Kościuszko jako Naczelnik stara się połączyć wojnę o niepodległość z rewolucją społeczną.

  22. 6 czerwca 1794

    Klęska pod Szczekocinami

    Armia polska zostaje pokonana przez połączone, przeważające siły rosyjskie i pruskie. Ginie gen. Józef Wodzicki, a bohater Racławic Bartosz Głowacki umiera od ran kilka dni później w Kielcach.

  23. Lipiec–wrzesień 1794

    Obrona Warszawy

    Majstersztyk inżynieryjny Kościuszki. Znakomicie zaplanowane fortyfikacje i aktywna obrona oraz wybuch powstania w Wielkopolsce na tyłach Prusaków zmuszają króla Prus, Fryderyka Wilhelma II, do odstąpienia od wielotygodniowego oblężenia stolicy (6 września).

  24. 10 października 1794

    Tragedia Maciejowic

    Rozbicie polskiego korpusu przez armię gen. Fersena. Kościuszko, próbując przebić się z garstką jazdy, zostaje ciężko ranny (cięcie pałaszem w głowę, pchnięcia piką w plecy i biodro) i trafia do niewoli.

  25. 4–16 listopada 1794

    Rzeź Pragi i kapitulacja

    4 listopada dochodzi do rzezi Pragi, a 16 listopada Insurekcja kapituluje. Tak kończy się powstanie, którego Naczelnik jest już w niewoli.

  26. Grudzień 1794

    Więzień Petersburga

    Trafia do Twierdzy Pietropawłowskiej, a od lata 1795 do domu Stegelmanna nad Mojką (tzw. pałacu Orłowa), gdzie jest przetrzymywany pod strażą. Jego stan fizyczny i psychiczny ulega drastycznemu pogorszeniu; w 1795 następuje upadek państwa polskiego.

  27. Listopad 1796

    Przysięga, by ratować innych

    Umiera Katarzyna II. Jej syn, car Paweł I, zgadza się uwolnić Kościuszkę i 20 tysięcy polskich zesłańców pod jednym, dramatycznym warunkiem: Naczelnik musi złożyć upokarzającą przysięgę wiernopoddańczą względem Rosji. Zgadza się, płacąc własnym honorem za życie rodaków.

  28. 1797–1798

    Powrót do USA i testament antyniewolniczy

    Odwiedza Filadelfię, gdzie jest witany jak bohater narodowy. Zaprzyjaźnia się z Thomasem Jeffersonem. W maju 1798, zanim potajemnie wróci do Europy, zostawia u niego testament: swój amerykański majątek (ziemię i zaległy żołd) nakazuje przeznaczyć na wykupienie z niewoli i wyedukowanie czarnoskórych niewolników.

  29. 1798–1801

    Republikanin w Paryżu

    Osiada w Paryżu. W 1798 powstaje Towarzystwo Republikanów Polskich, a w 1800 z inspiracji Kościuszki — broszura „Czy Polacy wybić się mogą na niepodległość”, program powstania nieoglądającego się na siły obce. Legiony Polskie (utworzone we Włoszech w 1797) uważają go za swego zwierzchnika, lecz on odmawia objęcia ich dowództwa i krytykuje ich uzależnienie od Francji. Nie ufa Napoleonowi — po zamachu 18 brumaire’a nazywa go „grabarzem Republiki”.

  30. Jesień 1806

    Odrzucenie oferty Napoleona

    Napoleon prosi Kościuszkę o przyjazd do Polski i wezwanie narodu do walki. Kościuszko stawia twarde warunki: domaga się granic przedrozbiorowych i ustroju konstytucyjnego. Gdy Napoleon odmawia gwarancji, Kościuszko zostaje we Francji.

  31. 1814–1815

    Rozczarowanie carem Aleksandrem

    Po spotkaniach z carem Aleksandrem I w Paryżu i Braunau (1814) jedzie do Wiednia. Gdy od księcia Czartoryskiego dowiaduje się, że tzw. Królestwo Polskie ma obejmować tylko skrawek dawnej Rzeczypospolitej, odmawia powrotu do kraju i osiada w Solothurn.

  32. 2 kwietnia 1817

    Testament dla chłopów z Siechnowicz

    Testamentem uwalnia swoich poddanych z Siechnowicz i nadaje im ziemię. Do amerykańskiego testamentu dla niewolników dochodzi polski — dla chłopów.

  33. 15 października 1817

    Śmierć w Szwajcarii

    Po przeprowadzce do Solothurn dożywa swoich dni jako powszechnie szanowany autorytet moralny całej Europy. Umiera w wieku 71 lat; chorobę zapoczątkował upadek z konia.

Materiał skrótowy — pełną opowieść znajdziesz w Opowieści.